Màn cuốn ngăn cháy hoạt động thế nào khi mất điện hoặc xảy ra sự cố?

Màn cuốn ngăn cháy là thiết bị được lắp đặt tại các vị trí cần phân chia khu vực và hạn chế sự lan truyền của lửa theo thiết kế phòng cháy, chữa cháy (PCCC). Trong điều kiện bình thường, màn được cuốn gọn để không ảnh hưởng đến không gian sử dụng. Khi có tín hiệu điều khiển phù hợp, hệ thống sẽ vận hành để đưa màn xuống vị trí ngăn cháy đã thiết kế, điều gì xảy ra khi công trình mất điện, hệ thống báo cháy phát tín hiệu hoặc động cơ gặp trục trặc? Để trả lời những câu hỏi này, hãy cùng Thịnh Phát MEP tìm hiểu qua bài viết sau đây!

1. Tổng quan về cơ chế hoạt động của màn cuốn ngăn cháy

Màn cuốn ngăn cháy không chỉ gồm một tấm màn chịu lửa mà còn có hệ thống cơ khí, điều khiển và các thiết bị liên quan, khả năng vận hành khi có sự cố phụ thuộc vào cách những bộ phận này được thiết kế và kết nối với nhau.

1.1 Các bộ phận chính của màn cuốn ngăn cháy

Một hệ thống màn cuốn ngăn cháy thường bao gồm thân màn, trục cuốn, động cơ, ray dẫn hướng, hộp kỹ thuật và bộ điều khiển, tùy cấu hình, hệ thống còn có thể được tích hợp với tủ điều khiển báo cháy, thiết bị nhận tín hiệu từ hệ thống báo cháy và bộ lưu điện (UPS).

Thân màn được làm từ vật liệu chịu lửa theo cấu hình sản phẩm, khi không sử dụng, màn được cuốn lên trục và nằm gọn trong hộp kỹ thuật. Khi nhận lệnh vận hành, động cơ và cơ cấu truyền động sẽ điều khiển quá trình cuốn hoặc nhả màn, trong khi ray dẫn hướng giúp định hướng chuyển động của thân màn. Bộ điều khiển tiếp nhận tín hiệu từ các thiết bị được kết nối và thực hiện lệnh vận hành theo thiết kế, nếu có trang bị UPS, nguồn dự phòng sẽ hỗ trợ cấp điện cho những bộ phận được thiết kế để sử dụng nguồn này khi nguồn điện lưới bị gián đoạn.

1.2 Nguyên lý hạ màn khi nhận tín hiệu báo cháy

Trong hệ thống được thiết kế có liên động với báo cháy, quá trình hạ màn thường bắt đầu khi bộ điều khiển nhận được tín hiệu phù hợp từ hệ thống báo cháy hoặc thiết bị kích hoạt đã được cấu hình.

Sau khi tiếp nhận tín hiệu, bộ điều khiển thực hiện lệnh vận hành cơ cấu hạ màn, thân màn di chuyển dọc theo ray dẫn hướng cho đến vị trí đóng theo thiết kế, góp phần phân chia khu vực và hạn chế sự lan truyền của lửa.

2. Màn cuốn ngăn cháy hoạt động thế nào khi mất điện?

Mất điện là tình huống cần được tính đến khi thiết kế và lựa chọn hệ thống màn cuốn ngăn cháy, tuy nhiên, để xác định màn có tiếp tục hoạt động hay không, cần phân biệt giữa trường hợp mất điện lưới nhưng vẫn còn nguồn dự phòng và trường hợp toàn bộ nguồn cấp cho hệ thống bị gián đoạn.

2.1 Khi mất điện lưới nhưng hệ thống vẫn có nguồn dự phòng

Nếu màn cuốn ngăn cháy được trang bị UPS hoặc nguồn dự phòng phù hợp, hệ thống có thể tiếp tục duy trì những chức năng đã được thiết kế khi nguồn điện lưới bị mất.

Tùy vào cấu hình, nguồn dự phòng có thể cấp điện cho bộ điều khiển, mạch nhận tín hiệu hoặc cơ cấu vận hành cần thiết để thực hiện lệnh hạ màn. Khi có tín hiệu báo cháy, hệ thống sẽ sử dụng nguồn điện khả dụng theo phương án thiết kế để thực hiện trình tự vận hành tương ứng.

2.2. Khi toàn bộ nguồn điện cấp cho hệ thống bị mất

Trường hợp mất hoàn toàn nguồn điện phức tạp hơn vì động cơ và bộ điều khiển có thể không còn đủ năng lượng để thực hiện lệnh vận hành thông thường. Lúc này, màn có thể hạ xuống nhờ cơ cấu hạ dự phòng nếu sản phẩm được thiết kế với chức năng đó. Ngược lại, nếu hệ thống phụ thuộc hoàn toàn vào nguồn điện cấp cho động cơ và không có phương án hạ màn phù hợp, việc mất điện có thể khiến màn không thể vận hành theo cách thông thường.

2.3 Những yếu tố quyết định khả năng hạ màn khi mất điện

Khả năng vận hành trong điều kiện mất điện phụ thuộc vào nhiều yếu tố có liên quan với nhau.

• Nguồn điện dự phòng: Cần xác định hệ thống có UPS hoặc phương án cấp nguồn dự phòng hay không, nguồn này cấp cho những bộ phận nào và có đáp ứng yêu cầu vận hành hay không.
• Động cơ và cơ cấu truyền động: Các bộ phận phải đáp ứng yêu cầu vận hành của màn. Nếu động cơ hỏng hoặc cơ cấu truyền động bị kẹt, nguồn điện dự phòng cũng không thể tự khắc phục lỗi cơ khí.
• Bộ điều khiển và tín hiệu kích hoạt: Hệ thống cần có phương án xử lý tín hiệu phù hợp với cấu hình khi nguồn điện chính bị gián đoạn.
• Tình trạng bảo trì: Pin dự phòng suy giảm, kết nối điện không ổn định hoặc ray dẫn hướng bị cản trở đều có thể ảnh hưởng đến khả năng vận hành.

3. Điều gì xảy ra khi có tín hiệu báo cháy hoặc sự cố?

Ngoài tình huống mất điện, màn cuốn ngăn cháy còn cần được xem xét trong trường hợp hệ thống nhận tín hiệu báo cháy hoặc một bộ phận của thiết bị gặp lỗi, mỗi tình huống có nguyên nhân và cách xử lý khác nhau.

3.1 Khi hệ thống nhận tín hiệu báo cháy

Đối với hệ thống được tích hợp liên động báo cháy, khi nhận tín hiệu kích hoạt theo thiết kế, bộ điều khiển sẽ thực hiện trình tự vận hành đã được cài đặt để đưa màn xuống vị trí đóng.

Khi màn hạ xuống đúng vị trí thiết kế, thiết bị góp phần phân chia khu vực, hạn chế sự lan truyền của lửa và hỗ trợ duy trì các khoang ngăn cháy theo phương án PCCC của công trình.

Để quá trình này diễn ra đúng yêu cầu, hệ thống báo cháy, đường truyền tín hiệu, bộ điều khiển, nguồn cấp và cơ cấu hạ màn cần hoạt động tương thích. Nếu một mắt xích gặp lỗi, quá trình nhận lệnh hoặc vận hành có thể bị ảnh hưởng.

3.2 Khi động cơ hoặc bộ điều khiển gặp trục trặc

Nếu động cơ, bộ điều khiển hoặc cơ cấu truyền động gặp sự cố, màn có thể không phản hồi khi nhận lệnh, di chuyển không ổn định hoặc không xuống hết hành trình.

Một số dấu hiệu cần chú ý gồm màn không chuyển động dù đã có lệnh, xuất hiện tiếng động bất thường, thân màn bị lệch hoặc thiết bị báo lỗi. Đây là những dấu hiệu cần được kiểm tra để xác định nguyên nhân, thay vì tiếp tục kích hoạt nhiều lần hoặc tự ý tháo lắp thiết bị.

3.3. Khi mất điện đồng thời xảy ra cháy

Mất điện trong lúc xảy ra cháy là tình huống đặc biệt quan trọng vì hệ thống có thể cần thực hiện lệnh hạ màn đúng lúc nguồn điện lưới không còn khả dụng.

Để đáp ứng tình huống này, phương án thiết kế cần xác định rõ cách hệ thống nhận tín hiệu báo cháy, nguồn năng lượng sử dụng khi mất điện và cơ chế đưa màn về vị trí đóng. Các bộ phận liên quan phải được lựa chọn, lắp đặt và kiểm tra phù hợp với cấu hình đã được phê duyệt.

Nếu hệ thống sử dụng UPS, cần xác định nguồn dự phòng có đáp ứng yêu cầu vận hành đã đặt ra hay không. Nếu sử dụng cơ cấu hạ màn dự phòng, cần kiểm tra cơ cấu đó có hoạt động đúng theo hướng dẫn của nhà sản xuất hay không.

4. Cần kiểm tra gì để màn cuốn ngăn cháy vận hành khi có sự cố?

Để hạn chế nguy cơ màn không hoạt động đúng yêu cầu, chủ đầu tư và đơn vị quản lý cần quan tâm đến cả hệ thống điều khiển, nguồn cấp và tình trạng cơ khí. Việc kiểm tra nên thực hiện theo hướng dẫn của nhà sản xuất và quy trình áp dụng cho công trình.

Kiểm tra nguồn điện và bộ lưu điện

Cần xác định tình trạng nguồn điện chính, bộ lưu điện và các kết nối liên quan. Đối với hệ thống có UPS, cần kiểm tra tình trạng pin và khả năng duy trì chức năng theo thông số thiết kế, không chỉ dựa vào đèn báo nguồn trên thiết bị.

Kiểm tra hệ thống điều khiển và liên động báo cháy

Các thiết bị nhận tín hiệu, bộ điều khiển và kết nối liên động cần được kiểm tra để bảo đảm hệ thống thực hiện đúng trình tự đã thiết kế. Việc thử nghiệm nên do người có chuyên môn thực hiện, có phối hợp với đơn vị quản lý hệ thống báo cháy và các bên liên quan.

Kiểm tra động cơ, trục cuốn và ray dẫn hướng

Thân màn cần di chuyển đúng hướng, không bị cản trở hoặc lệch khỏi ray dẫn hướng, động cơ, trục cuốn và các bộ phận truyền động cũng cần được kiểm tra theo lịch bảo trì để phát hiện dấu hiệu hao mòn hoặc hư hỏng.

Thử nghiệm khả năng vận hành theo kịch bản thiết kế

Ngoài kiểm tra từng bộ phận, cần đánh giá khả năng phối hợp của toàn hệ thống trong những tình huống đã được xác định, bao gồm nhận tín hiệu báo cháy và vận hành theo phương án khi mất điện nếu chức năng đó được thiết kế. Không tự ý ngắt nguồn hoặc kích hoạt báo cháy để thử nghiệm khi chưa có quy trình an toàn và người phụ trách chuyên môn.

5. Lựa chọn và bảo trì màn cuốn ngăn cháy tại Thịnh Phát MEP

Khi lựa chọn màn cuốn ngăn cháy cho nhà xưởng, trung tâm thương mại, tòa nhà hoặc các công trình có yêu cầu phân chia khoang cháy, chủ đầu tư không nên chỉ quan tâm đến kích thước và cấp chịu lửa của thân màn. Cấu hình điều khiển, phương án cấp nguồn và khả năng vận hành khi xảy ra sự cố cũng cần được xem xét ngay từ đầu.

Thịnh Phát MEP cung cấp các giải pháp thiết bị PCCC và hỗ trợ kỹ thuật theo phạm vi dịch vụ của doanh nghiệp. Khi có nhu cầu tìm hiểu màn cuốn ngăn cháy, chủ đầu tư có thể liên hệ để trao đổi về điều kiện lắp đặt, yêu cầu kỹ thuật và hồ sơ sản phẩm phù hợp với công trình.